Hội nghị Đánh giá chương trình, SGK phổ thông

Trả lời

edunet Phúc đáp cho 05-18-2008 20:03

0 người đánh giá

Sẵn sàng trong tư thế đổi mới chương trình, SGK phổ thông
18/05/2008 18:26

preloadImages('/images/original/2008/05/200805181828572_sgk.jpg'); (HNMO)- Đó là tinh thần của Bộ GD-ĐT mà người đứng đầu là Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân đã chia sẻ cùng các đại biểu về dự Hội thảo đánh giá chương trình, SGK phổ thông tổ chức tại Hà Nội ngày 18-5.

Kết quả từ đợt đánh giá được coi là có quy mô  lớn nhất từ trước đến nay của ngành giáo dục một lần nữa phô bày ra tất cả những ưu, nhược điểm tồn tại suốt 8 năm qua sau khi áp dụng chương trình và SGK  mới.

Vẫn quá tải, vẫn bất hợp lý

GS.TSKH Nguyễn Mậu Bành, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Cựu giáo chức Việt Nam nêu ra một nghịch lý, trong một năm, một học sinh (HS) lớp 1 sẽ phải đọc tổng cộng 1.500 trang sách, trong khi đó, nhiều SV Đại học năm thứ nhất cũng chưa đọc đến lượng  sách đó. Từ đó để thấy cho thấy chương trình và SGK dành cho học sinh tiểu học còn quá nặng. Đồng tình với quan điểm này, nhiều ý kiến khác trong dư luận xã hội cho rằng, không nên đòi hỏi HS tiểu học phải học quá nhiều môn như quy định của chương trình mà chỉ nên tập trung học Tiếng Việt và Toán. Các môn còn lại nên tích hợp lại thành ít môn hơn.

Ngoài ra, việc phân bổ thời lượng giữa các môn học, cũng như giữa các cấp học, hoặc các nội dung trong cùng môn học còn có chỗ chưa hợp lý. Một số môn học có số tiết học tương đối  nhiều hơn so với nhu cầu học tập của HS như Công nghệ, Hướng nghiệp, hoạt động giáo dục nghề phổ thông, giáo dục An ninh Quốc phòng… khiến cho một số môn học quá ít tiết như Toán, Vật Lý, Sinh học. Ví dụ như môn Vật lý THCS chỉ có 175 tiết trong khi môn Công nghệ lại có tới 210 tiết; thời  lượng môn Sinh học cấp THCS là 280 tiết nhưng cấp THPT chỉ có 139 tiết.

Trên cơ sở này, ông Nguyễn Minh Hùng, Trưởng phòng giáo dục trung học, Sở GD&ĐT Đà Nẵng đề nghị chương trình cần tinh giảm, phù hợp với thực tiễn phổ thông hơn. Số môn học hiện nay khá nhiều đối với từng lớp học vì vậy cần giảm bớt, hoặc tích hợp các môn trong một môn. Ông Hùng đưa ra dẫn chứng về sự quá tải: THCS có từ 16- 17 môn và  hoạt động giáo dục nên bình quân THCS học 31 tiết/tuần, THPT là 34 tiết/tuần, chưa kể các hoạt động khác.

“Chương trình nên cứng, SGK nên mềm”

Đó là gợi ý của TS Tô Bá Trọng, Liên hiệp Các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam sau khi đưa ra kiến nghị về việc Bộ nên có nhiều bộ SGK khác nhau dựa trên khung chuẩn. Đây cũng là ý kiến của nhìêu đại biểu khi cho rằng việc HS cả nước phải dùng chung một bộ SGK, là không hợp lý. Bà Phan Thị Thu Hà, Phó giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Đồng Tháp lý giải, khi đã có chương trình, xây dựng được kiến thức chuẩn thì việc có nhiều bộ SGK là cần thiết. Vì mỗi nhóm tác giả có “điểm mạnh”, điểm “yếu” riêng. Có nhiều bộ SGK giúp giáo viên có nhiều chọn lựa hơn nhưng mặt khác cũng là một điều kiện để sáng lọc giáo viên.

Bà Trần Thị Thắng, Phó GĐ Sở GD-ĐT tỉnh Lao Cai nêu thêm một lý do cho việc cần có nhiều bộ SGK là để thích hợp với điều kiện vùng miền, trình độ nhận thức của các HS vùng nông thôn, miền núi và dân tộc thiểu số. Bà lấy ví dụ một số yêu cầu đối với học sinh trong SGK như kể một câu chuyện về tình hữu nghị giữa Việt Nam và các nước, chuyển mẩu đối thoại thành kịch, cân bằng các phản ứng hóa học… là quá khó khăn với các học sinh miền núi. Ngoài ra, với riêng môn Ngoại ngữ, hiện có đến 77,5% học sinh THPT học hệ tiếng Anh 3 năm thay vì 7 năm vì không đủ sức. Do đó, việc xây dựng những bộ SGK khác nhau, phù hợp với từng vùng miền trên cơ sở khung chương trình chuẩn là hết sức cấp thiết.

Phát biểu kết luận chỉ đạo hội nghị, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân cho biết, Bộ dự kiến sẽ tổ chức đánh giá chương trình và SGK hàng năm, từ nay cho đến năm 2010 trong nhiều năm. Bởi theo Bộ trưởng,  nếu chỉ chỉnh sửa một lần thôi thì không đủ. Hơn nữa, nhiều nội dung mới được đưa vào giảng dạy, nếu đánh giá quá sớm thì sẽ chưa thật khách quan, mà phải cần thời gian, để cả thầy và trò đều có thể đưa ra những đánh giá tốt nhất.

Bộ trưởng cũng chia sẻ cùng các đại biểu về dự hội nghị, tinh thần của Bộ là sẵn sàng điều chỉnh cả chương trình, nếu điều đó là cần thiết. Ông đưa ra gợi ý về hướng điều chuyển 2 nhóm ngành học có thể chuyển sang nhóm các môn tự chọn. Nhóm thứ nhất ở bậc tiểu học gồm 3 môn Thủ công, Nhạc, Mỹ thuật- Kỹ thuật, có thể rút gọn xuống còn 2 môn để phù hợp với điều kiện học tập của từng vùng miền. “Giảm số môn học, đồng nghĩa với việc giảm tiết học, giảm đi những căng thẳng trong học tập của cả thầy và trò” – Bộ trưởng nhấn mạnh. Nhóm thứ hai cũng có thể chuyển đổi theo hình thức 3 chọn 2 hoặc tích hợp lại gồm các môn Công nghệ hướng nghiệp và nghề phổ thông bởi theo lý giải của Bộ trưởng thì “Nhóm này có học xong HS cũng không thể hành nghề được”.

SGK: Sai dù nhỏ đến mấy cũng sửa

Về hướng sửa đổi SGK, Bộ trưởng Nhân cũng nêu ra hàng loạt những điểm có thể điều chỉnh được. Chẳng hạn với nhược điểm mà nhiều bộ sách hiện nay mắc phải là không phù hợp với tâm sinh lý học sinh, Bộ trưởng đề nghị các thầy cô, là những người trực tiếp giảng dạy, sẽ chỉ rõ những điểm chưa phù hợp và đề xuất cả hướng sửa chữa. Trên cơ sở đó, Bộ sẽ xem xét để phê duyệt. Với những nội dung sai, nội dung trùng lặp, dù nhỏ đến mấy Bộ cũng kiên quyết sửa.

Tiếp thu ý kiến đóng góp của nhiều đại biểu về việc nên có nhiều hệ thống SGK dựa trên chương trình, kiến thức chuẩn, Bộ trưởng Nhân yêu cầu các vị đại biểu tiếp tục bàn thảo liệu với chương trình chuẩn đã có rồi thì có nên cho khởi động viết những bộ SGK mới trên cơ sở cái chuẩn này  không. Ban đầu Bộ dự kiến đến năm 2010 nhưng hiện đã có một số môn đã có thể làm được vì đã triển khai giảng dạy từ năm 2002. “Nếu chúng rà soát lại chương trình, đánh giá chương trình là chuẩn thì cho phép các tổ chức, cá nhân được viết SGK. Tiếp đó, Bộ GD&ĐT sẽ tiến hành đánh giá, nếu tốt thì đến năm 2010 chúng ta đã có bộ SGK thứ 2” – Bộ trưởng bày tỏ hy vọng

“Phương pháp ra câu hỏi thi phải đánh giá được nhận thức của HS chứ không nên bắt các em phải học thuộc lòng quá nhiều, vì sẽ quên ngay sau khi thi xong” – Bộ trưởng cũng đưa ra gợi ý về việc phải có những hướng dẫn riêng về cách ra đề thi .

Ngân Hạ

Bên  lề Hội nghị, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển  đã có cuộc trao đổi ngắn với báo giới xung quanh những vấn đề được bàn thảo tại hội nghị cũng như các phát sinh khi tiến hành sửa đổi lại chương trình, SGK:

- P.V: Sau hội nghị này, Bộ sẽ có những giải pháp thế nào để hoàn thiện chương trình, SGK?

- Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển: Trước mắt, Bộ sẽ tổ chức nghiên cứu nghiêm túc, với tinh thần thực sự cầu thị tất cả những ý kiến nhận xét, đánh giá về chương trình, SGK đồng thời tiến hành rà soát lại một cách cẩn thận để phát hiện thêm  những sai sót. Với những chỗ  sai thì dứt khoát phải sửa, chỗ nào chưa phù hợp thì phải điều chỉnh và tùy theo điều kiện để đưa ra mức độ điều chỉnh cụ thể, kịp thời phục vụ cho năm học 2008- 2009.

- Vậy điều đó có dẫn đến nguy cơ SGK năm nào cũng phải điều chỉnh, HS năm sau không thể học sách của năm trước?

- Đây là chuyện hết sức bình thường. HS năm sau vẫn có thể sử dụng lại sách cũ bởi nội dung chính của sách vẫn giữ nguyên, không có gì thay đổi, chỉ những chỗ cần thiết mới phải bổ sung đính chính. Phải xác định SGK phổ thông là sách với những kiến thức cơ bản nhất, tinh giản nhất cho nên việc điều chỉnh, bổ sung những tiểu tiết nhỏ thì vẫn có thể thực hiện được với nhiều cách khác nhau. Ngoài việc đính chính thêm vào SGK, còn một biện pháp khác là giáo viên khi lên lớp còn có thể trực tiếp bổ sung vào chương trình giảng dạy.

- Nhiều người cho rằng những sửa đổi như thế chỉ là những tiểu tiết còn những vấn đề cơ bản như  giảm tải thì không được nhắc đến?

 - Căn cứ trên những ý kiến đánh giá về chương trình, SGK phổ thông trong đợt này mà Bộ đã tập hợp được, về cơ bản những là tốt. Cụ thể, trong 8 tiêu chí đưa ra đối với đánh giá chương trình và 12 tiêu chí đối với SGK thì đa số đều dành ưu điểm nhiều hơn nhược điểm. Do đó, chương trình, SGK sẽ không có những thay đổi lớn, mà chỉ là điều tiết những vấn đề nhỏ mà thôi.

-  Trong hướng dẫn thực hiện việc đánh giá, Bộ có nói đến việc sẽ lấy ý kiến của học sinh, những người trực tiếp chịu tác động từ chương trình, SGK, song lại không thấy được nhắc đến trong báo cáo tổng hợp?

- Nhà trường, giáo viên đã tổ chức lấy ý kiến của các học sinh sau đó sẽ tập hợp lại thành báo cáo cụ thể. Bộ không tiếp nhận trực tiếp báo cáo này cũng như những ý kiến đóng góp khác mà thông qua Sở GD-ĐT các tỉnh.

- Ông đánh giá thế nào về vai trò của báo chí trong việc đánh giá chương trình, SGK phổ thông?

- Báo chí có những đóng góp rất lớn vào công cuộc này. Do đó, khi tập hợp lại tất cả các ý kiến đóng góp, ngoài các giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục tại 64 tỉnh, thành phố và một số tổ chức xã hội khác, Bộ còn chú trọng đến một kênh thông tin khác là dư luận xã hội và báo chí

Trả lời

edunet Phúc đáp cho 05-20-2008 5:48

0 người đánh giá

 Thứ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Vinh Hiển:
Sửa sách giáo khoa là bình thường

Một số SGK hiện nay sử dụng kiến thức không cập nhật.

(LĐ) - Bên lề hội nghị về đánh giá chương trình, SGK phổ thông ngày 18.5, Thứ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Vinh Hiển đã trả lời phỏng vấn báo chí.

- Một số ý kiến cho rằng, bộ nên viết lại chương trình (CT) và biên soạn lại SGK. Quan điểm của bộ đối với việc này?

- Không có việc viết lại CT và SGK, mà đây chỉ là việc điều chỉnh.  

- Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân có nói, nếu bộ môn nào chưa phù hợp sẽ phải viết lại sách. Nhưng ông lại nói là không viết lại mà chỉ điều chỉnh?

- Bộ trưởng nói là về mặt nguyên tắc, nếu quả là không dùng được thì phải viết lại. Nhưng qua thực tế thì không phải là SGK không dùng được, chủ yếu người ta đánh giá tốt.

- Vậy những kiến thức cần cập nhật, thì nếu không viết lại sách sẽ làm thế nào?

- Trước hết phải xác định SGK phổ thông là những kiến thức cơ bản nhất, tinh giản nhất. Còn cập nhật những vấn đề hiện đại là cần thiết, nhưng nếu đấy là những vấn đề lớn, còn những tiểu tiết cũng có thể thay đổi được bằng cách đính chính kèm theo hoặc giáo viên dạy nêu vấn đề trên lớp thôi, không nhất thiết phải viết lại sách.

- Có ý kiến cho rằng, lần đánh giá này chỉ mang tính phát hiện những tiểu tiết, còn chưa có sự phản biện đúng nghĩa?

- Nói thế là không đúng. 

- Thời gian đánh giá trong 1 tháng có cập rập quá không, thưa ông?

- Đây chỉ là một trong những hoạt động để đánh giá CT và SGK. Có rất nhiều những cái khác nữa đi cùng trong cả thời gian dài.

- Nhưng đây là lần đầu việc đánh giá được thực hiện tổng thể trên phạm vi toàn bộ bộ sách?

- Đây chỉ là trên phạm vi rộng hơn so với lần đánh giá trước vì đã thực hiện đến lớp 11 rồi. Trước đây - năm 2004 chỉ có một số lớp nên chưa đánh giá rộng được.

- Căn cứ vào đâu để đánh giá?

- Căn cứ vào chương trình để đánh giá. Còn chương trình được xây dựng trên cơ sở mục tiêu giáo dục được xác định trong Luật Giáo dục.

- Hiện tại bộ lấy bộ sách của nước nào để tham khảo?

- Có nhiều bộ sách để tham khảo, tùy theo các thầy viết.

- Nhưng các thầy không thể tự đánh giá được. Cái chính là từ phía bộ lấy sách nào để tham khảo trong quá trình đánh giá?

- Có nhiều sách để tham khảo, đánh giá. Sách các nước có nhiều bộ khác nhau, có dùng bộ nào làm chính đâu.

- Nhưng theo ông, bộ sách của nước nào phù hợp với nước ta?

- Như thế là lại bảo nước nào tốt nhất rồi, việc đó rất khó nói. Bạn đừng hỏi thế. Mỗi nước có một điểm khác nhau. Hỏi thế không ai trả lời được.

- Có ý kiến cho rằng, mình có thể viết lại SGK căn cứ vào chương trình của một nước nào đấy thì cũng đã rất là tốt. Ông nghĩ thế nào về việc này?

- Tôi cho như thế không phải. Mỗi nước có mục tiêu giáo dục khác nhau dù có cái giống nhau trên phạm vi chung toàn thế giới. Điều kiện, thời gian dạy học khác nhau. Mình làm thế nào để đạt được tốt nhất thôi.

- Vậy như hiện nay đã là tốt nhất chưa?

- Tôi không dám nói là tốt nhất.

- Theo ông, có nên dùng hai bộ SGK không?

- Phải xin ý kiến của cấp trên. Nhưng chúng tôi muốn rằng có nhiều bộ SGK dựa trên chương trình chuẩn.

- Sau hội nghị này thì bộ sẽ làm gì?

- Tôi đã trình bày trong báo cáo. Khái quát nhất là điều chỉnh ngay những chỗ nào chưa phù hợp, chỗ nào sai dứt khoát phải sửa. Những chỗ chưa phù hợp sẽ làm dần xem điều chỉnh được đến đâu.

- Như vậy có dẫn đến nguy cơ là SGK năm nào cũng phải điều chỉnh?

- Đấy là chuyện bình thường.

- Còn việc không cân đối giữa chương trình và thời lượng gây ra quá tải thì sao, thưa ông?

- Đấy là quá tải vì nhiều quá. Sắp tới sẽ điều chỉnh cho ít hơn. Có hai cách quá tải là nhiều quá và cao quá khả năng tâm lý HS. Về mặt phù hợp tâm lý là tán thành cả, chủ yếu người ta nói chuyện nhiều kiến thức quá.

- Ai đưa ra bộ tiêu chí đánh giá SGK? Một số chủ biên cho rằng họ không được trao đổi về bộ tiêu chí đánh giá nên câu trả lời không sát, không đúng vào ý họ gửi gắm các thầy viết bài.

- Bộ đưa ra tiêu chí để đánh giá. Đây là đánh giá SGK chứ không phải đi hỏi các thầy viết sách.

Hạnh Ngân ghi

Trả lời

edunet Phúc đáp cho 05-20-2008 5:49

0 người đánh giá

Đánh giá chương trình, SGK phổ thông:
Ôm đồm nên quá tải

SGK có chỗ chưa thống nhất, có nội dung khác biệt khiến cả thầy và trò gặp khó khăn.

(LĐ) - • Thứ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Vinh Hiển: Sửa SGK là bình thường.
• Nhiều chuyên gia cho rằng, chúng ta đang áp dụng quy trình ngược.

Ngày 18.5, phát biểu chỉ đạo tại buổi hội thảo về đánh giá chương trình, sách giáo khoa phổ thông do Bộ GDĐT tổ chức, Phó Thủ tướng - Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân kỳ vọng  "sẽ trả lời cho thắc mắc của 85 triệu người dân VN là hiện nay SGK của chúng ta như thế nào". Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân yêu cầu hội thảo tập trung đánh giá thẳng thắn những yếu kém, hạn chế, để có những giải pháp tháo gỡ cụ thể.

Những con số đáng suy nghĩ

Sau khi tâm tư về một số ý kiến của đồng nghiệp trực tiếp thúc hối sớm có những đổi thay về chương trình (CT), sách giáo khoa (SGK), rất thẳng thắn, Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân nói: "Tôi có sự dè dặt là do chưa bao giờ dạy phổ thông, mà phát biểu về chương trình phổ thông thì nguy cơ nói sai là rất lớn". Nhưng sự gợi ý, chỉ đạo định hướng của ông cũng rất rõ. 

Về chương trình, Bộ trưởng khẳng định:  "Cho đến nay SGK chưa thay đổi được một vòng, mà sách cần phải qua thực tiễn một thời gian thì mới kiểm chứng được. Còn nếu chúng ta nói với các thầy biên soạn sách thì đương nhiên là các thầy nói sách tốt. Nhưng nếu chúng ta gặp một  nhóm chuyên gia chuyên nghiên cứu và có ý kiến phản biện, chắc còn tranh luận nhiều năm nữa. Do đó, thảo luận không dựa trên cơ sở thống kê toàn quốc thì không kết thúc được".

Đồng thời, ông cũng nhận xét và cũng có ý phê bình: "Về định lượng, trong báo cáo không có số liệu minh họa như bao nhiêu sở nhận xét về mặt này là mạnh? là yếu? mà không có thì rất khó thảo luận".

Về nội dung có phù hợp với thời lượng hay không (nói nôm là có quá tải hay không), Bộ trưởng đưa ra con số: "Trong 41 sở GDĐT nộp báo cáo về, có 23 sở nói trực tiếp thì 3 sở nói là phù hợp, còn 20 sở nói không phù hợp. Đấy là vấn đề rất đáng suy nghĩ. Còn có phù hợp với hoàn cảnh , đặc điểm vùng miền hay không thì trong số 15/41 sở nói trực tiếp, chỉ có 5 sở nói phù hợp,  còn lại là không".

Cụ thể về vấn đề này, Bộ trưởng đặt vấn đề: Nếu bình quân dạy - học trên 30 tiết/ một tuần, nên dạy 6 buổi cũng không kịp thì có nên áp dụng nữa không? Do đó, nếu xác định là quá tải thì phải có nhóm giải pháp tổng thể, trong đó có nhóm giải pháp ngắn hạn, nhóm dài hạn. Môn lịch sử thì lịch sử thế giới nhiều quá, nếu đúng như vậy thì nên sửa như  thế nào;  môn công nghệ lại dạy về quản trị kinh doanh; ở cấp tiểu học lại  yêu cầu học sinh viết thư cho bạn ở nước ngoài...

Chúng ta đang áp dụng quy trình ngược

Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển trình bày bản báo cáo của Bộ GDĐT, đã chỉ rõ: CT một số môn học còn tương đối nặng, hàn lâm với phần đông học sinh như ngữ văn, ngoại ngữ, sinh học, vật lý, nghề THPT.  CT môn học không mang tính chuẩn mực, tương đối trừu tượng, khó hiểu.

Một số môn học có nội dung CT chưa thực sự cơ bản, làm cho khối lượng kiến thức gia tăng quá mức. Môn vật lý nhấn mạnh quá mức vật lý cổ điển, môn sinh học chưa thể hiện được khoa học của sự sống, môn lịch sử quá nhấn mạnh đến lịch sử quân sự, đấu tranh giữ nước, đấu tranh cách mạng mà có phần xem nhẹ lịch sử kinh tế, văn hóa, xã hội.

Có hiện tượng trùng lặp nội dung ở CT một số môn học như đạo đức và tiếng Việt, sinh học và công nghệ, trong khi đó nhiều môn quan hệ mật thiết đến nhau nhưng chưa thực sự hỗ trợ cho nhau. Trong điều kiện hầu hết các trường THPT đều học 1 buổi/ ngày mà nội dung nhiều, thời lượng ít dẫn đến hiện tượng quá tải đối với cả nhà trường, giáo viên và học sinh, dẫn đến nhà trường phải "xem nhẹ" một số môn học...

Nội dung SGK thể hiện những bất cập như sách lịch sử được viết theo lối mòn, xơ cứng, vẫn chỉ là "ta thắng địch thua", "bên chính nghĩa thì tốt, bên phi nghĩa  thì xấu"; hơn nữa, thường có sự lặp lại, tạo cho học sinh cảm giác không cần học cũng đã biết rồi. Một số SGK sử dụng kiến thức không cập nhật...

Những bất cập thể hiện sự chỉ đạo thiếu sự thống nhất, xuyên suốt được thể hiện rõ trong báo cáo này là cách dùng từ, thuật ngữ, khái niệm, ký hiệu, thậm chí cách tiếp cận giữa SGK chuẩn và SGK nâng cao ở một số môn học có chỗ chưa thống nhất; có nội dung khác biệt về nội dung kiến thức giữa sách chuẩn và sách nâng cao. Cách tiếp cận quá khác nhau (môn vật lý).

Phát biểu tiếp sau đó, đa số những ý kiến tại hội trường đều cho rằng nhìn chung CT, SGK là có những mặt tốt, tiếp thu được những ưu điểm của chương trình cũ. Tuy nhiên, các ý kiến này cũng thẳng thắn chỉ ra những bất cập một cách cụ thể hơn. "Bất khả kháng nhưng bất khả từ" - đây là lời cảm thán của ông Nguyễn Mậu Bành -  Phó Chủ tịch Hội Cựu giáo chức VN - về "nhiệm vụ" đánh giá SGK chỉ trong vòng 1 tháng mà Bộ GDĐT đề nghị.

Theo ông Bành, "không nên quy kết, phủ nhận công sức của đội ngũ viết sách mà cần tìm ra những vấn đề chưa phù hợp của SGK. Nhưng nhìn chung, chưa tiếp cận để xuất phát từ mặt bằng nhận thức chung của học sinh (HS) trên cả nước. Nội dung có chỗ quá nặng, trong khi đó một số nội dung lại chưa tiếp cận được kiến thức khoa học hiện đại".

Theo ông Nguyễn Minh Hùng - Sở GDĐT Đà Nẵng - "trong chương trình chưa có sự cân đối giữa lý thuyết và thực hành. Trong SGK của một số môn, đặc biệt là các môn khoa học xã hội và nhân văn có một số chỗ còn gây tranh cãi về tính chính xác".

Phó Giám đốc Sở GDĐT Lào Cai - bà Trần Thị Thắm, cũng cho rằng với tỉ lệ học sinh dân tộc ít người chiếm 64%, điều kiện kinh tế khó khăn, giáo viên không đủ, trình độ có hạn thì kiến thức trong CT và SGK là nặng. Ví dụ như yêu cầu HS lớp 5 phải chuyển thể loại đối thoại sang kịch, hay kể lại hoạt động hữu nghị giữa 2 nước... thì không khả thi.

Theo đại diện Sở GDĐT Đồng Tháp, hiện nay CT và SGK còn tham lam ôm đồm nên học sinh cảm thấy nặng nề, giáo viên cũng không bao quát hết chương trình thành ra quá tải.

Theo báo cáo của Hội Liên hiệp các hội khoa học, điểm nổi bật là các chuyên gia đều nhận xét, quy trình xây dựng chương trình giảng dạy là ngược. Đáng lẽ phải có chương trình trước rồi mới viết SGK, nhưng bộ lại tổ chức viết SGK trước rồi chương trình mới được xây dựng cho phù hợp với sách.

Đánh giá toàn bộ chương trình, sách giáo khoa phổ thông - 63 ngày trước
Tin từ Bộ GDĐT ngày 16.3 cho biết, bộ vừa có hướng dẫn cụ thể về việc đánh giá chương trình, sách giáo khoa (CT-SGK) từ lớp 1 đến lớp 11, và CT-SGK thí điểm phân ban lớp 12.')" href="http://www.laodong.com.vn/Home/xahoi/giaoduc/2008/3/80643.laodong" mce_href="http://www.laodong.com.vn/Home/xahoi/giaoduc/2008/3/80643.laodong" id="_ctl0_rContent__ctl2___rptOtherList__ctl1_lnkOther">

Vương Hà- Hạnh Ngân

Trả lời

edunet Phúc đáp cho 05-20-2008 5:56

0 người đánh giá

 Thứ Hai, 19/05/2008, 07:44 (GMT+7)

Chương trình - SGK: Còn nặng và kém linh hoạt

TT - Sau hơn một tháng triển khai lấy ý kiến góp ý cho chương trình - sách giáo khoa phổ thông trên toàn quốc, ngày 18-5, Bộ GD-ĐT đã tổ chức hội thảo tại Hà Nội để công bố kết quả trên và tiếp tục ghi nhận các ý kiến về vấn đề này.

Đã có 20.000 trường học trên cả nước tập hợp ý kiến của giáo viên trực tiếp giảng dạy, ngoài ra còn có ý kiến của Hội Cựu giáo chức VN, Hội Khuyến học VN, Liên hiệp Các hội khoa học kỹ thuật VN. Theo nhận định của GS Nguyễn Minh Thuyết - phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - giáo dục - thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội, đây là lần đầu tiên việc trưng cầu ý kiến đóng góp cho chương trình - sách giáo khoa (SGK) được tổ chức trên diện rộng, trước những bức xúc của dư luận thời gian vừa qua.

Tìm những "hạt sạn"

Theo Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển: việc đánh giá, rà soát SGK để tìm ra điểm chưa hợp lý mà điều chỉnh, chứ không phải thấy hạt sạn trong nồi cơm thì đổ cả nồi đi. Với tinh thần "tìm sạn", trong báo cáo của Bộ GD-ĐT cũng chỉ ra những điểm bất hợp lý của chương trình - SGK vừa được đổi mới. Theo đó, một số giáo viên (GV) và các nhà khoa học thuộc Liên hiệp Các hội khoa học kỹ thuật VN nhận định: nội dung SGK còn nhiều, dài dòng, nặng về ghi nhớ máy móc, có hiện tượng trùng lặp.

Chương trình cứng nhắc, không tạo cơ hội cho GV vận dụng linh hoạt. Nhiều thuật ngữ, nội dung kiến thức trong SGK quá trừu tượng hoặc thiếu chuẩn xác, thiếu nhất quán, gây khó khăn cho GV và HS, một số môn học như lịch sử, ngữ văn, địa lý sử dụng kiến thức không cập nhật, yêu cầu tích hợp các môn học chưa thực hiện được, tính liên môn trong chương trình thể hiện không rõ.

Quá tải hay không?

Chương trình - SGK quá tải, theo dư luận, là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc HS chán học, bỏ học. Và đây cũng là vấn đề được quan tâm nhiều nhất khi thực hiện việc rà soát chương trình - SGK. Bà Trần Thị Thắm, phó giám đốc Sở GD-ĐT Lào Cai, cho biết: với một tỉnh có 64% HS dân tộc thiểu số, trình độ GV thấp, điều kiện dạy học thiếu thốn thì việc sử dụng chương trình - SGK chung gây quá tải là đương nhiên. Theo bà Thắm, HS vùng khó khăn không thể hoàn thành được yêu cầu "chuyển một đoạn đối thoại thành vở kịch" hay "kể một câu chuyện về tình hữu nghị giữa các nước". Những yêu cầu trên khó cả với HS thành phố, không nói đến HS nông thôn.

Trong báo cáo tập hợp ý kiến góp ý do Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển trình bày cũng thừa nhận: với một bộ phận HS, chương trình của một số môn học như ngữ văn, ngoại ngữ, sinh học, vật lý, nghề phổ thông cấp trung học… có biểu hiện quá tải. Những môn khoa học xã hội nặng về học thuộc lòng, ghi nhớ nhiều số liệu, sự kiện khiến HS bị nhàm chán (điển hình là môn lịch sử). Các môn khoa học tự nhiên có một số môn đặt ra yêu cầu cao, trong khi GV chưa linh hoạt vận dụng để dạy HS yếu, kém, HS vùng khó.

Sự eo hẹp về thời lượng dạy học, bất hợp lý trong bố trí thời lượng từng môn học cũng là nguyên nhân khiến sự quá tải càng khó giải quyết. Phó thủ tướng - Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân cho rằng: việc phải bố trí học sáu buổi/tuần, HS học cả thứ bảy, còn GV phải sinh hoạt chuyên môn vào ngày chủ nhật, GV không được nghỉ ngày lễ là hiện tượng không chỉ gây quá tải cho HS mà cả GV, nhà trường. GV không có thời gian nâng cao chuyên môn, nghiên cứu đổi mới phương pháp…

Theo thống kê của Bộ GD-ĐT, trên 20 sở GD-ĐT có ý kiến tập hợp từ GV cho biết: "Có sự không phù hợp giữa nội dung chương trình - SGK và thời lượng dạy học". Mặc dù chương trình - SGK phổ thông chỉ thiết kế cho học một buổi/ngày, nhưng rất nhiều GV đang giảng dạy khẳng định nếu không tổ chức được hai buổi/ngày thì không thể dạy hết chương trình. Ở một số vùng khó khăn, HS dân tộc thiểu số chưa giao tiếp thành thạo bằng tiếng phổ thông, việc chạy theo chương trình khiến các em trở nên quá sức và việc vận động HS đến trường chỉ mang tính hình thức, không đạt hiệu quả.

GS Nguyễn Mậu Bành, chủ tịch Hội Cựu giáo chức VN, đưa ra một dẫn chứng: HS tiểu học hiện tại sẽ phải ghi nhớ đến 1.500 trang sách, nhiều hơn cả SV đại học. Nhiều kiến thức có thể tích hợp vào một môn học đối với HS lứa tuổi nhỏ nhưng vẫn được thiết kế riêng rẽ. Phó thủ tướng - Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân cho rằng nếu cần có thể sẽ chỉnh sửa nội dung có sai sót, hoặc viết lại SGK của những môn cần phải làm, giảm bớt quá tải cho HS bằng nhiều cách. Điều chỉnh các môn học theo hướng mở phù hợp với vùng miền, đối tượng cụ thể.

Trước mắt, việc dãn thời lượng cho các môn học, giản lược một số nội dung đối với HS vùng khó khăn là việc phải thực hiện ngay.

TRỊNH VĨNH HÀ

Trả lời

edunet Phúc đáp cho 05-20-2008 6:39

0 người đánh giá

 Thứ Hai, 19/05/2008, 09:11

Có thể cho phép tư nhân viết sách giáo khoa

>> Bộ GD&ĐT muốn có nhiều bộ sách giáo khoa

TPO - “Chúng ta có thể kiểm tra lại, khẳng định chương trình là tốt thì cho phép các tập thể, cá nhân đăng ký viết sách, sau đó Bộ GD&ĐT tiến hành đánh giá. Nếu tốt thì đến 2010 có thể dùng bộ sách thứ hai song song”.

Nhiều ý kiến cho rằng nên có nhiều bộ sách giáo khoa. Ảnh: nguoivienxu.vietnamnet.vn

Phó thủ tướng, kiêm Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân nói tại Hội thảo về đánh giá chương trình sách giáo khoa phổ thông, được tổ chức tại Đại học Bách khoa Hà Nội, hôm qua, 18/5.

Người đứng đầu ngành giáo dục cho biết, Bộ GD&ĐT dự kiến đến năm 2010 mới triển khai viết bộ sách giáo khoa mới trên cơ sở chương trình chuẩn đã công bố. Tuy nhiên, do một số môn đã được đưa vào giảng dạy từ năm 2002 nên giờ có thể làm được.

Nếu quyết định vấn đề này, Bộ GD&ĐT sẽ có quy trình hướng dẫn và công bố công khai để các tổ chức, cá nhân tham gia. 

Nên có nhiều bộ sách giáo khoa

Theo ý kiến của một số đại biểu, một trong những “vấn đề” của sách giáo khoa hiện nay là nội dung còn “thiên vị” cho người dạy và học ở các thành phố lớn, chứ chưa đáp ứng được mặt bằng chung của học sinh cả nước, đặc biệt là ở những vùng sâu, xa còn nhiều khó khăn.

“Tính thực tiễn của nội dung chương trình chưa được thể hiện đầy đủ theo từng vùng miền vốn có điều kiện về dân tộc, kinh tế, xã hội, văn hoá khác nhau” - Ông Nguyễn Minh Hùng - Trưởng phòng Giáo dục Trung học (Sở GD&ĐT Đà Nẵng) nêu quan điểm.

Từ thực tế đó, bà Phan Thị Thu Hà - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Đồng Tháp lý giải: khi đã có chương trình, xây dựng được kiến thức chuẩn thì việc có nhiều bộ sách giáo khoa là cần thiết.

“Chúng ta đã có chương trình tiên tiến và quy định chuẩn kiến thức thì sách giáo khoa không có lý do gì phải là một bộ” - Bà Hà nói.

Đại diện của Sở GD&ĐT Đồng Tháp cho rằng, nếu có nhiều bộ sách giáo khoa, người viết có thể cân đối nội dung liên quan đến các vấn đề địa phương. Nó không những giúp học sinh có thêm cơ hội tham khảo, mà còn tạo điều kiện cho giáo viên có nhiều lựa chọn hơn.

Bà Trần Thị Thắng (Sở GD&ĐT tỉnh Lào Cai) và một số đại biểu khác cũng đồng tình với quan điểm trên.

Liên quan đến vấn đề này, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cho rằng, nên rà soát lại, nếu đánh giá chương trình tốt thì có thể cho phép các tổ chức cá nhân viết sách giáo khoa.

Những bất cập

Đánh giá về chương trình sách giáo khoa hiện nay, thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển cho rằng: một số môn học còn tương đối nặng  đối với phần lớn học sinh như Ngữ văn, Ngoại ngữ, Sinh học, Vật lý. Một số thuật ngữ, ngôn từ trong văn bản chuẩn kiến thức, kỹ năng chương trình môn học không mang tính chuẩn mực, trìu tượng; trùng lặp nội dung chương trình một số môn học…

Chia sẻ quan điểm này, đại diện của Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam nói: Trong chương trình giảng dạy, một số môn học có những nội dung không thực sự cơ bản, chương trình nặng nề.

Đại biểu này dẫn ý kiến của các chuyên gia sử học: Nội dung môn lịch sử chưa thật cần thiết và không phù hợp với tâm lý lứa tuổi của học sinh, làm cho chương trình quá nặng.

“Chương trình lịch sử tập trung quá mức vào lịch sử quân sự, lịch sử chiến tranh, xem nhẹ lịch sử kinh tế, văn hóa xã hội, chưa được cập nhật. Nội dung lịch sử địa phương chưa rõ nét trong chương trình”.

Đại biểu này cũng cho rằng: Chương trình giảng dạy môn sinh học chưa thể hiện được khoa học của sự sống, chưa cung cấp được nhiều thông tin mới của ngành khoa học này; thiếu kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học Việt Nam; các môn ngoại ngữ (Nga, Pháp, Anh, Trung Quốc) thiếu sự thống nhất cần thiết về cấu trúc chương trình, chủ đề. Các bài học ngoại ngữ được “Việt Nam hóa” quá mức, nhất là từ vựng và văn phong…

Theo Giáo sư Nguyễn Mậu Bành - Phó Chủ tịch, kiêm Tổng thư ký Hội Cựu giáo chức, chương trình sách giáo khoa của Việt Nam hiện “không giống ai”.

Ông Bành nhận định, một trong những hạn chế rõ nhất của chương trình và sách giáo khoa mới là quá tải so với điều kiện, thời gian học tập của học sinh và cơ sở vật chất, trình độ chuyển tải của giáo viên.

Để khắc phục những “vấn đề” trên, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cho biết, Bộ GD&ĐT sẽ có đánh giá chương trình sách giáo khoa, nếu cần thiết phải điều chỉnh cả chương trình.

Xuân Mai

Trả lời

edunet Phúc đáp cho 05-20-2008 6:42

0 người đánh giá

 Thứ Hai, 19/05/2008, 08:17

Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển:

Bộ GD&ĐT muốn có nhiều bộ sách giáo khoa

TP - Trao đổi với báo giới trong giờ giải lao của hội nghị, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển cho rằng, trong đợt đánh giá này về cơ bản SGK được đánh giá tốt. Do đó, không có chuyện viết lại SGK.

Ảnh: Hồng Vĩnh

Thưa Thứ trưởng, phạm vi điều chỉnh chương trình – SGK trong đợt đánh giá này sẽ triển khai ở mức độ nào?

Không có việc viết lại SGK hay viết lại chương trình. Chỉ là điều chỉnh những gì cần điều chỉnh. Về cơ bản SGK được đánh giá tốt. Nên về cơ bản không thay đổi. Chỉ điều tiết một số vấn đề nhỏ, chưa phù hợp thôi.

Sửa chữa có nhiều cách mà không cần viết lại SGK. Chẳng hạn chỗ nào nội dung nhiều so với thời lượng thì điều chỉnh nội dung ít đi.

Có ý kiến cho rằng có sự nể nang nhau giữa những người thẩm định và các tác giả viết sách nên ảnh hưởng tới chất lượng SGK?

Có thể trong một vài trường hợp cụ thể nào đó có việc nể nang nhau. Nhưng người làm khoa học thì phải lấy khoa học làm trọng. Nể nang nhau thì không phải là phong cách của người làm khoa học.

Thứ trưởng nghĩ sao khi người viết SGK không trực tiếp dạy phổ thông?

GV phổ thông mà viết SGK thì rất khó. Nhưng nếu có SGK rồi mà nhờ họ đọc và góp ý thì rất tốt. Do đó trong hội đồng thẩm định có GV phổ thông tham gia.

Dư luận cho rằng việc đánh giá chương trình SGK đợt này tiến hành cập rập vì thời gian quá ngắn. Thứ trưởng nghĩ sao?

Việc tổng hợp các ý kiến từ cơ sở đến tổ chức hội nghị này chỉ là một công đoạn trong những hoạt động đánh giá chương trình, SGK. Rất nhiều việc khác đi cùng và thực hiện trong thời gian dài. Bộ GD&ĐT sẽ tổ chức những hội thảo tiếp theo rồi căn cứ vào kết quả các hội thảo để có những điều chỉnh cụ thể, chỗ nào sai thì phải sửa.

Trong hướng dẫn của Bộ về việc tổ chức đánh giá chương trình SGK có nói đến việc hỏi ý kiến HS và cha mẹ HS. Nhưng trong báo cáo của Bộ GD&ĐT thì không nói gì đến kênh thông tin này?

Việc hỏi ý kiến HS, cha mẹ HS được tiến hành từ nhà trường. Bộ GD&ĐT không nhận ý kiến trực tiếp của HS và GV mà qua các Sở GD&ĐT.

Nhưng nếu HS đề đạt ý kiến qua nhà trường thì liệu các em có dám nói thật?

Nếu HS cứ muốn học dễ, cho thoải mái nhưng không đáp ứng mục tiêu giáo dục thì các nhà báo nghĩ sao? Do đó, có thể đánh giá chương trình, SGK có phù hợp với năng lực nhận thức của lứa tuổi HS không là căn cứ vào việc HS có đáp ứng yêu cầu mục tiêu giáo dục không.

Theo ông liệu có nên có nhiều bộ SGK không?

Muốn có nhiều bộ SGK thì phải xin phép cấp cao hơn nữa. Về phía Bộ GD&ĐT thì muốn có nhiều bộ SGK.

Quý Hiên (ghi)

Trả lời

edunet Phúc đáp cho 05-20-2008 6:46

0 người đánh giá

 Kinh tế xã hội

GS-TSKH Nguyễn Xuân Hãn: Cần phải có ngay chương trình - Sách giáo khoa chuẩn

Thông tin về học sinh bỏ học vẫn liên tục được báo chí cập nhật trong những ngày qua. Một trong những nguyên nhân sâu xa là chương trình giáo dục (CT) quá tải, sách giáo khoa (SGK) có nhiều sai sót. Gần đây, Bộ Giáo dục và đào tạo (Bộ GD -ĐT) đã có chủ trương đánh giá lại CT - SGK ở bậc học phổ thông (đã kết thúc ngày 15/4 vừa qua -PV). Phóng viên Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp điện tử đã có cuộc trao đổi với GS-TSKH Nguyễn Xuân Hãn, xung quanh vấn đề này.   Chủ trương của Bộ tuy chậm nhưng cần thiết PV: Thưa ông, Bộ GD- ĐT nhấn mạnh mục tiêu của đợt tổng kiểm tra này là nhằm tìm ra những ưu, khuyết điểm của CT - SGK hiện hành. Ông có nhận xét gì về chủ trương này? NXH: Chương trình (CT) là cốt lõi của nền học, SGK là tài liệu mang tính pháp lý trong dạy và học. Sự bất ổn của CT-SGK  trong lịch sử giáo dục trong và ngoài nước sẽ dẫn đến sự bất ổn trong sự nghiệp trồng người. Việc hàng chục vạn học sinh bỏ học vừa qua là một ví dụ. Vấn đề này cũng đã được bàn bạc, thảo luận ở nhiều diễn đàn quốc gia, như tại các Đại hội Đảng, ở Quốc hội và các hội nghị, hội thảo nhiều năm nay, nhưng chưa được giải quyết dứt điểm. Theo tôi, việc thiết kế lại CT, biên soạn lại SGK và đánh giá CT-SGK phải tuân thủ  một quy trình khoa học chặt chẽ. Nền giáo dục của chúng ta chưa có CT- SGK chuẩn ở bậc phổ thông suốt 27 năm qua (từ 1981 đến nay), là vấn đề bức xúc, bất lợi cho sự nghiệp trồng người. Chủ trương tổng kiểm tra CT -SGK của bậc học phổ thông trên toàn quốc là một yêu cầu cần phải làm từ lâu, đến nay mới thực hiện đã là chậm, nhưng thà chậm còn hơn không làm. Thiết kế CT, biên soạn SGK không khoa học, thiếu chuẩn PV: Ông vừa cho biết, suốt 27 năm qua ta chưa làm được CT-SGK chuẩn. Tại sao vậy, thưa ông? NXH: Xin điểm lại một số bất cập chủ yếu. Trước hết, muốn có CT-SGK chuẩn, điều quan trọng là phải tìm ra được chuẩn kiến thức - tương tự như cái thước tầm, mà người nông dân Bắc Bộ sử dụng để làm nhà. Ông Trần Kiều, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục đã từng thừa nhận, ta không tìm được cái thước làm bằng tre ấy! (Báo Lao Động đề cập ngày 1/9/2000). Làm nhà mà không có thước tre, ngôi nhà sẽ dị dạng - điều này ai cũng hình dung được. Trong trường hợp này, cái thước tầm cần phải được hiểu là kinh nghiệm đúc kết từ CT-SGK của nền giáo dục tiên tiến từ các nước, kết hợp với thực tiễn Việt Nam, chứ chỉ tìm ở Việt Nam là không chuẩn. Gần đây, ông Trần Kiều lại cho rằng, phải xây dựng CT-SGK ở thành phố khác với CT-SGK ở vùng sâu vùng xa (!)Đây là một quan điểm có tính đến hoàn cảnh thực tế của nước ta§, tuy nhiên, nó khá lạ lùng với thế giới. Ai cũng biết rằng, học sinh ở các nước châu Á, Phi, Mỹ Latinh, sau khi tốt nghiệp bậc học phổ thông, họ vẫn vào các nước tiên tiến học đại học cùng với học sinh HS Việt Nam hay học sinh từ các quốc gia khác, với cùng một trình độ. Vậy thử hỏi, CT-SGK của họ tương ứng với CT-SGK nào của Việt Nam?     Đó là chưa kể thành tựu khoa học kỹ thuật chung của nhân loại, được các nước coi là thành tựu của họ, còn ở nước ta lại có hiện tượng mang về “đập ra làm lại”, thay đổi cấu trúc trật tự và cách làm này được coi là sáng tạo. Ví dụ cuốn Hình học Eculide - là tài sản trí tuệ của nhân loại, kinh thánh của toán học - đã tồn tại 2.300 năm nay, chiếm già nửa chương trình toán ở bậc phổ thông trên thế giới. Để đưa vào chương trình giảng dạy phổ thông, các nước chỉ cần mời một giáo sư giỏi với một vài cộng sự biên soạn trong ba tháng là xong. ở Việt Nam thì cuốn sách này được chia thành mấy chục phần, mỗi người biên soạn lại một phần và làm kéo dài trong nhiều năm. Cuối cùng, Định lý Talet bị đưa xuống phần bài tập (!). Cách làm này không phải là khoa học, chưa nói làm khó người học và người dạy, vì kiến thức không liền mạch. PV:  Việc đánh giá tổng thể CT -SGK phổ thông của Bộ GD-ĐT chỉ cần thực hiện trong vòng một tháng là siêu tưởng  Đây là ý kiến của nhiều người, trong đó có cả một số tổ chức khoa học ở tầm quốc gia. Nhưng ông lại từng khẳng định việc đánh giá CT-SGK có thể hoàn tất chỉ trong vòng mười ngày. Nói như vậy có phải là chủ quan không và dựa trên cơ sở nào, thưa ông?    NXH: Vấn đề là quan niệm về cách đánh giá như thế nào. Trong khoa học không phân biệt thời gian nghiên cứu dài hay ngắn. Tôi xin khẳng định cách làm SGK của chúng ta lâu nay nằm ngoài tư duy khoa học thông thường, và cũng chẳng giống ai. Chúng ta có đầy đủ CT-SGK chuẩn  của nước ngoài như Anh, Đức, Nga, Mỹ và Pháp, CT-SGK của tú tài quốc tế, cùng với đó là các bộ CT-SGK  trong nước từ trước 1975 của  hai miền Nam, Bắc. Các bộ CT-SGK này đã được thế giới thừa nhận hay đã được kiểm nghiệm qua thực tiễn. Hãy đặt chúng cạnh CT-SGK từ lớp 1 đến lớp 12 đang sử dụng hiện nay. Ai am hiểu giáo dục, đều có thể cho các nhận xét vừa định tính và định lượng được, đặc biệt là sự kế thừa truyền thống giáo dục trước đây và tính hội nhập với các nước tiên tiến hiện nay. Theo ước tính  của chúng tôi, chắc chắn trong vòng mười ngày, chúng ta sẽ đánh giá xong CT -SGK hiện hành. Tuy nhiên, với cách chỉ đạo tổ chức đánh giá của Bộ GD - ĐT hiện nay, thì dù có làm bao lâu cũng khó có thể đi đến được kết luận đúng. Bộ chỉ đạo các trường, các Sở GD-ĐT và một số tổ chức nhận nhiệm vụ đánh giá CT-SGK cho bậc học phổ thông từ Bộ GD-ĐT, song lại không có CT-SGK chuẩn để so sánh đối chiếu với CT-SGK đang sử dụng hiện nay. Vậy, nếu kết luận là CT -SGK là nặng hay nhẹ là so với cái gì, với chuẩn mực nào? Gần đây tôi biết, có một tổ chức khoa học kỹ thuật ở tầm quốc gia, đã từng tiến hành đánh giá, xem xét CT-SGK không phải toàn bộ ở bậc học phổ thông, mà chỉ xét một khúc lửng lơ là CT-SGK của trung học cơ sở. Chi phí cho công việc đó không ít (với hơn 200 triệu đồng), mấy chục người có học hàm học vị làm việc trong vòng một năm, nhưng kết quả lại rất hạn chế. Dư luận lại ồn lên, cho rằng đợt kiểm tra này có nhiều uẩn khúc, thiếu minh bạch. Tất cả là do cách chỉ đạo không đúng nghĩa khoa học. Các cơ quan khoa học ở nước ta - xin lưu ý - không phải lúc nào cũng có cách làm khoa học. Đây là một thực tế. Thiết kế CT-SGK chuẩn trong thời gian tới chỉ cần vài tháng PV: Về CT-SGK chuẩn, ông nhiều khẳng định sẽ làm xong trong vài tháng với kinh phí 100 tỷ đồng. Liệu ý kiến này có cơ sở? NXH: Kể từ năm 1945 đến nay, nước ta đã 5 lần thiết kế lại CT và biên soạn SGK. Đó là, đợt làm từ năm 1945, dưới sự chỉ đạo của GS Hoàng Xuân Hãn, làm trong vòng 2 tháng. ở miền Bắc CT-SGK sử dụng từ 1945 đến năm 1955, còn miền Nam sử dụng từ 1945 đến 1972. Năm 1955 khi tiếp quản Thủ đô, dưới sự chỉ đạo của GS Nguyễn Văn Chiển, GS Hoàng Tụy, nhà giáo Lê Hải Châu và nhiều người khác, CT-SGK được làm trong 6 tháng và được sử dụng trong suốt 35 năm. Năm 1975, thống nhất đất nước, CT-SGK cũng được làm trong mấy tháng. Lần thứ tư và thứ năm vào năm 1981 và 2002, CT-SGK được làm theo một cách khác, cắt khúc cuốn chiếu, thay dần - kiểu vừa chạy vừa xếp hàng. Kết quả là từ đó đến nay (27 năm)  ta chưa  hề có CT-SGK chuẩn, và chưa có bất cứ người có trách nhiệm nào trả lời trước Quốc hội và nhân dân là bao giờ thì làm xong CT-SGK chuẩn để ổn định giáo dục phổ thông. Việc thiết kế CT và biên soạn SGK hiện nay đã có nhiều thuận lợi hơn trước. Đó là việc chúng ta không phải bắt đầu từ con số không và so với trước đây, số lượng trí thức được đào tạo bài bản đã đông gấp vạn lần; tài liệu tham khảo đầy đủ và dễ dàng hơn. Với tất cả những lý do trên, nếu đội ngũ các nhà khoa học chúng tôi không làm được bằng và hơn thế hệ cha anh mình, thì đó mới là điều lạ!   PV: Nhiều môn học trong chương trình giáo dục 1945 và 1955 trước đây, ta lấy, thậm  chí dịch nguyên văn từ  sách của Pháp và Nga, nay đất nước ta phải tự làm  lấy CT-SGK chuẩn  của riêng mình.  Tại sao ông lại phản bác lại quan niệm này? NXH: Tự làm lấy CT-SGK là đúng, song không tham khảo đầy đủ sách của các nước là sai về khoa học. Nội dung giáo dục trong CT-SGK của các nước có hai khối kiến thức: một là kiến thức chung của nhân loại và hai là kiến thức liên quan đến từng đất nước cụ thể. Kiến thức chung về cơ bản là giống nhau. Các nước có sử dụng chung hay dịch nguyên văn ra tiếng nước mình, là chuyện hết sức bình thường. Cuốn hình học Euclide là thành tựu chung, thì đâu chỉ có một hai nước dịch từ tiếng Hy Lạp ra tiếng nước mình. Khi một sản phẩm khoa học đã được thừa nhận, thì sẽ không có bất kỳ nhà khoa học nào lại mang sản phẩm đó về để làm lại! Thiếu sót trong chỉ đạo của ta khi biên soạn CT-SGK, là hầu như không có sách tham khảo của nước ngoài (có thể, một vài tác giả tự sưu tầm cho mình, song nhìn chung, các sách này chưa đầy đủ, chưa tiêu biểu và thiếu tính hệ thống). Kết quả, CT-SGK của ta không thể coi là sản phẩm khoa học đúng nghĩa của nó. So với các nước, nhiều nội dung trong SGK nặng hơn từ 1 đến 3 năm! PV: Các môn khoa học tự nhiên có thể giống nhau giữa các nước, song các môn khoa học xã hội, làm sao có thể giống nhau được? Ông đang lấn sân đến lĩnh vực mà ông không biết? NXH: Không hẳn như vậy. Sự khác nhau ở đây là chất liệu của những môn học này, nhưng hình thức luận giữa các nước là giống nhau. Mọi sự so sánh có thể khập khiễng. Hình thức luận ở đây được hiểu như cái nhà khung. Khung trình độ ở các bậc học phải như nhau, còn chất liệu có thể là nhiều loại gạch: gạch lỗ hay gạch đặc, còn chọn loại gạch nào tuỳ thuộc vào hoàn cảnh cụ thể. Môn học Ngữ văn có hai phần là phần Ngữ văn và phần Văn. Phần Ngữ văn làm sao cho học sinh nói, viết đúng ngữ pháp, chính tả và viết câu văn chuẩn. Biết cách diễn đạt nhiều kiểu khác nhau để người khác hiểu đúng ý mình. Còn phần Văn là dạy làm người, xây dựng nhân cách, bồi dưỡng tâm hồn, cảm thụ văn học, biết cách phân tích văn học, sống và cư xử nhân ái. Phần Văn học chỉ học ở trong trường là không đủ. Chuyên môn của tôi liên quan đến khoa học tự nhiên, song tôi đã có nhiều câu hỏi trao đổi với các tác giả môn học này. Ví dụ, về sự khác nhau của nội dung môn học này (đang dạy hiện nay) khác với nội dung mà các thế hệ trước đây học, khác với các nước tiên tiến Anh, Đức, Nga, Mỹ, Pháp (có thể thêm Trung Quốc, ấn Độ) ở chỗ nào? Tại sao dự kiến dạy Ngữ pháp ở trung học cơ sở, nhưng môn này còn được dạy 45 tiết nữa ở cấp trung học phổ thông, thậm chí có thời kỳ còn được đưa vào chương trình Đại học đại cương (15 tiết)? Câu trả lời cho những câu hỏi trao đổi như vậy, không phải bao giờ cũng thoả đáng, thậm chí có tác giả còn nói, các câu hỏi như vậy chưa bao giờ được đặt ra trong số những người làm CT-SGK ở nước ta.              PV: Có ý kiến cho rằng, theo Luật Giáo dục, hiện một CT quy định có một bộ SGK. Điều này không hợp với thực tiễn, ta phải sửa luật để một CT có nhiều bộ SGK. Quan điểm của ông ra sao?  NXH: Khi chương trình giáo dục được thống nhất, thông thường chỉ có 3 hay 4 kiểu viết khác nhau, chứ không phải là vô tận, càng không phải hai người khác nhau mà viết ra hai bộ SGK khác nhau. Trong các bộ SGK này, ta chọn một bộ SGK làm chuẩn quốc gia nếu nó thoả mãn các yêu cầu: tính phổ thông, cơ bản, hiện đại (theo chuẩm mực quốc tế) và phù hợp với Việt Nam. Bộ SGK chuẩn này mang tính pháp lệnh. Các bộ SGK khác sẽ được sử dụng làm SGK tham khảo. Vì vậy, Luật Giáo dục không phải sửa. Phần Lan là một trong những nước có nền giáo dục ưu việt nhất hiện nay. Pất nước này chỉ duy trì một loại trường, không có trường chuyên lớp chọn, chỉ có một chương trình và một bộ SGK chuẩn quốc gia, nhưng họ lại có nhiều câu lạc bộ khác nhau cho học sinh năng khiếu. Singapore có mô hình giáo dục tương tự, Nhà nước tài trợ và tổ chức khoảng 1001 câu lạc bộ khác nhau, nhà trường bố trí thời khoá biểu để tất cả học sinh có thời gian tham gia. ở Việt nam, nền giáo dục trong những năm kháng chiến và cho đến trước 1975, học sinh cũng không học phân ban, không trường chuyên lớp chọn tràn lan, nhưng nhiều thế hệ học sinh vẫn thành tài. PV: Theo ông, chúng ta có thể tiến hành thay CT- SGK hàng loạt ở bậc học phổ thông? Lợi hại như thế nào? NXH:  Khi người Pháp vào nước ta, họ mang CT -SGK của họ vào dạy ở ta. Khi chúng ta giải phóng Thủ đô (1954) hay thống nhất đất nước năm1975, ta biên soạn lại chương trình theo đường lối giáo dục mới và thay SGK đồng loạt là hoàn toàn có cơ sở thực tiễn và có thể làm được. Hiện nay, trong xu thế toàn cầu hoá nền kinh tế thế giói và sự hội nhập quốc tế, chúng ta cần và phải xây dựng cho được chương trình giáo dục, biên soạn lại sách giáo khoa.    Theo số liệu điều tra của Tổng cục Thống kê, năm 2004 người dân đã phải bỏ ra trên 2000 tỷ đồng /năm để mua sách học, chứ không còn là 1600 tỷ đồng /năm (xấp xỉ 100 triệu USD/năm) mà tôi đã từng phát biểu. Như vậy quá lãng phí. Lợi hại về vật chất còn tính được, chứ mấy chục thế hệ học sinh ra trường với kiến thức chưa chuẩn, thì thiệt hại này không tính được. Hạn chế thiệt hại này, trước hết, cần một CT -SGK chuẩn. Xin cảm ơn ông!          Diên Anh (thực hiện)

Trả lời

thuynch Phúc đáp cho 05-20-2008 13:55

0 người đánh giá

 Sach quan trong

Thay biet day qua choi va qua thuc te thi qua hanh phuc cho hoc sinh !

Khong biet sao cai may tinh nay danh khong duoc dau !!!

Trả lời

edunet Phúc đáp cho 05-21-2008 5:24

0 người đánh giá

 XÃ HỘI

Hàng chục lỗi ngữ pháp trong... sách Văn

Sách tiếng Việt 5 tập 2 năm 2006 in: "Bên trái là đỉnh Ba Vì..." nhưng sách tái bản năm 2007 lại ghi: "Bên phải là đỉnh Ba Vì...", thậm chí sách Ngữ văn lớp 11 có hơn 20 câu sai ngữ pháp…
> 'Mổ xẻ' nội dung sách giáo khoa

Đây là những sai sót của sách giáo khoa tiếng Việt, Ngữ văn được tổng hợp từ ý kiến đóng góp của các cán bộ quản lý, giáo viên, nhà khoa học, Hội Cựu giáo chức, Hội khuyến học... gửi về Bộ GD&ĐT.

Là bộ sách được đánh giá tốt, biên soạn cẩn thận, công phu, đáp ứng yêu cầu của khung chương trình nhưng bộ sách giáo khoa tiếng Việt (tiểu học) và Ngữ văn (THCS, THPT) vẫn bị coi là có lượng kiến thức tương đối nặng, yêu cầu cao, hàn lâm với phần đông học sinh...

Ngày 18/5, Bộ GD&ĐT tổ chức Hội thảo đánh giá chương trình và sách giáo khoa. Bản tổng hợp ý kiến đánh giá môn tiếng Việt và Ngữ văn cho thấy, hạn chế của sách Tiểu học là sách xuất bản các năm khác nhau nhưng không có sự thống nhất về một số nội dung; không có đính chính nên không biết thông tin đúng, sai; một số bài bố trí chưa đúng với thời điểm thực tế, chưa phù hợp tâm sinh lý trẻ.

Ngoài ra, tính liên môn trong chương trình thể hiện không rõ: sách Toán lớp 2 mới học số trong phạm vi 1.000 nhưng bài đọc tiếng Việt lại có các số 4.000, 6.000... Một số tranh luyện nói tiếng Việt 1 không có tác dụng minh họa, một số nội dung còn khó ngay cả đối với trình độ của giáo viên. Sách tiếng Việt 4, 5 chữ quá nhỏ, mờ nên ảnh hưởng đến mắt học sinh.

Sách tiếng Việt 5 tập 2 năm 2006 in: "Bên trái là đỉnh Ba Vì..." nhưng sách tái bản 2007 lại ghi: "Bên phải là đỉnh Ba Vì...". Thậm chí, học sinh lớp 2, 3 phải trả lời câu hỏi: Vì sao sông Hương là một đặc ân của thiên nhiên dành cho Huế? Theo em khoa học đem lại lợi ích gì cho con người? ... Theo nhiều ý kiến giáo viên, đây là các câu hỏi khó.

Ngay từ lớp 1 đã xuất hiện rất nhiều loại sách tham khảo. Ảnh: Tiến Dũng.

Trong khi đó, nhiều ý kiến nhận định, chương trình lớp 7 có dung lượng kiến thức nhiều và nặng, các bài thơ chữ Hán và Đường gây khó khăn cho học sinh trong việc tiếp thu. Lớp 9 quá tải với 5 tiết Ngữ văn một tuần, các bài ôn tập tổng hợp nặng về kiến thức, gây tâm lý nhàm chán cho học sinh...

Không chỉ nặng về chương trình, sách giáo khoa THCS còn được đánh giá có hệ thống câu hỏi tương đối dài, tập trung chủ yếu vào học sinh giỏi (sách lớp 7), tranh ảnh minh họa ở sách lớp 6 ít, thiếu tính thẩm mỹ và có khi thiếu chính xác. Sách lớp 8, một số bài kiến thức nhiều, thời lượng ít, gây khó khăn cho giáo viên và học sinh.

Hội Cựu giáo chức và Khuyến học cho rằng, chương trình và sách giáo khoa lớp 9 nặng nề, quá tải: 6 tác phẩm văn học nước ngoài, 5 tác phẩm văn học trung đại Việt Nam, 5 truyện thơ, 11 văn bản... nặng về lý thuyết, ít tiết thực hành.

Chương trình bậc THPT được đánh giá có nhiều khái niệm, định nghĩa trong sách viết chưa chuẩn kiến thức, mơ hồ hoặc tối nghĩa. Bộ sách chuẩn và nâng cao đều có nội dung nặng tính hàn lâm, lý thuyết, nhẹ thực hành giao tiếp, phần làm văn viết sơ sài, chưa đáp ứng yêu cầu. Thậm chí, số lượng câu sai ngữ pháp chiếm tỷ lệ không nhỏ: sách Ngữ văn lớp 11 có trên 20 câu sai ngữ pháp…

Trong báo cáo gửi Bộ GD&ĐT đóng góp ý kiến, TS Dương Kỳ Đức, Hội ngôn ngữ học Việt Nam nhận xét, những sai sót trong các chương trình và sách giáo khoa mới dù có được tiếp thu sửa chữa thì cũng chỉ mang tính chất kỹ thuật, không thay đổi được tình trạng cơ bản hiện nay của nền giáo dục Việt Nam, một nền giáo dục được xây dựng trên cơ sở áp đặt, phiến diện, không thực sự tính đến lợi ích của học sinh - phụ huynh và thị trường lao động.

Tại buổi thảo luận nhóm môn tiếng Việt - Ngữ văn chiều 18/5, GS Nguyễn Khắc Phi, Tổng chủ biên sách Ngữ văn, cho rằng, một số ý kiến về chương trình và sách giáo khoa không chính xác, do người đóng góp không có trình độ hoặc không cập nhật kiến thức. "Họ đang đứng trên nền đất cũ để nhìn vào bộ sách giáo khoa mới", ông nhấn mạnh.

Một vị đại diện Hội đồng thẩm định sách Tiểu học khẳng định, hiện có những vấn đề liên quan đến chương trình và sách giáo khoa nhưng không phải là quá tải. "Môn Văn lớp 5 có tới 25 đầu sách tham khảo. Tự đặt mình là phụ huynh, nếu nhìn đống sách tham khảo đó chắc tôi cũng chết khiếp", ông này nói.

Phản đối cách dạy và kiểm tra hiện nay, GS. TS Nguyễn Văn Long thẳng thắn cho rằng không thể bắt các em học thuộc hết các câu thơ, hỏi những vấn đề tiểu tiết bởi cái quan trọng chính là dạy các em cách diễn đạt vấn đề đó thế nào. "Thầy cô viết mà không có văn bản thì có làm được không?", ông lật ngược vấn đề.

Trong khi đó, thầy giáo Lê Văn Ca, đại diện Sở GD&ĐT Quảng Nam băn khoăn đặt câu hỏi về vai trò của môn học: "Các thầy cô hãy nhìn lại xem, nói là dạy ngữ văn nhưng sao chưa có tiết nào dạy cho các em viết câu văn hay? Suốt chương trình, chúng ta mới chỉ dạy các em viết đúng. Tôi băn khoăn mãi về điều này”.

Cũng đề cập đến học trò, những người trực tiếp hấp thụ kiến thức từ sách giáo khoa, GS Phan Trọng Luận, Tổng chủ biên sách Ngữ Văn THPT, đặt câu hỏi: "Sách viết cho học trò sao lại không hỏi ý kiến học trò? Có lẽ phải có điều tra xã hội học về việc tiếp thu của học sinh đối với sách và chương trình hiện nay. Việc không lấy ý kiến học trò là tư duy chủ quan".

Tiến Dũng

Trả lời

edunet Phúc đáp cho 05-21-2008 20:36

0 người đánh giá

 Sự chỉ đạo về chương trình SGK còn lúng túng

Chương trình sách giáo khoa hiện nay còn nặng đối với học sinh.

Trả lời

edunet Phúc đáp cho 05-22-2008 4:15

0 người đánh giá

Về chương trình - sách giáo khoa, GS-TS Nguyễn Lân Dũng:

Phải có chương trình chuẩn, ổn định trong 15 năm

20-05-2008

Bên lề kỳ họp Quốc hội, phóng viên Báo Người Lao Động đã có cuộc trao đổi với GS-TS Nguyễn Lân Dũng, đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Lắk, về các vấn đề liên quan đến chương trình - sách giáo khoa. Dưới đây là ý kiến của ông

Tại kỳ họp này, điều tôi quan tâm và đã gởi chất vấn cho Bộ GD-ĐT là vấn đề chương trình phổ thông đủ sức ổn định 15 năm. Theo kế hoạch, đến năm 2015 sẽ có bộ chương trình ổn định. Theo tôi, việc xây dựng không quá khó như vậy. Chúng ta đang hội nhập quốc tế nên có thể dựa vào nền chung của giáo dục thế giới để xây dựng một chương trình chuẩn của VN. Đồng thời, có thể dựa vào các hội chuyên ngành. Tôi tin chỉ cần 1 năm là có thể xây dựng chương trình hoàn chỉnh, ổn định. Nếu chúng ta biết tận dụng các nguồn lực, cố gắng làm thì sẽ được.

Khi có chương trình chuẩn thì sách giáo khoa (SGK) sẽ không thành vấn đề nữa. Bởi vì như các nước, chính phủ đâu có in SGK. Phần lớn ở các nước, SGK là chuyện của các nhóm tác giả và của các nhà xuất bản khác nhau. Ra nước ngoài, tôi ngạc nhiên lắm. Tôi mua trên 50 cuốn SGK phổ thông ở các nước để giúp anh em trong hội tôi so sánh với sách sinh vật ở VN. Đọc các sách này, tôi thấy chênh lệch quá nhiều giữa môn sinh học của nước mình với các nước khác. Ví dụ, ở cấp 2 mình quá nặng nề, nhớ những điều không đáng nhớ. Ở Pháp không có môn sinh học, kể cả cấp 2, cấp 3, học sinh chỉ học về khoa học, về sự sống và khoa học về trái đất. Mỗi bài chỉ có nửa trang, còn lại một trang rưỡi là hình ảnh, câu hỏi và chuyện kể thêm rất vui. Sinh học rất thiết thân với cuộc sống. Còn mình thử hỏi tại sao học sinh chưa mặn với môn sinh học, bởi vì mình dạy di truyền quá nhiều. Ở cấp 2 thì các loại dây thần kinh của con thằn lằn chẳng hạn... Đó là điều vô lý.

Chương trình chuẩn rất quan trọng, phải ổn định ít nhất là 15 năm, do vậy không chỉ do Bộ GD-ĐT, mà phải được Thủ tướng Chính phủ phê chuẩn. Hiện nay, không ai có thể nói chương trình này ổn định. Bởi vì nhiều ý kiến cho rằng, chương trình hiện nay là bất cập, cái thì nặng quá, cái thì nhẹ quá, cái thì không chính xác, cái cần bổ sung... cho nên chương trình chuẩn là quan trọng nhất.

Sau khi có chương trình ổn rồi thì mới lo chuyện in SGK. Khi đó làm dần dần và tiến tới xóa bỏ độc quyền. Không nước nào chỉ có một loại kem đánh răng, SGK cũng thế. Phải có chương trình ổn đã. Vì còn nghèo nên mình có thể tạm dùng SGK hiện nay cũng được nhưng cách dạy khác đi. Chương trình là cái quyết định bởi vì chúng ta in lại một bộ SGK mới thì nhân dân không đồng tình, tốn kém quá.

Trong tình hình khó khăn như hiện nay thì nên sử dụng hai phương pháp ở nước ngoài vẫn dùng là: Một, bán lại giá rẻ sách đã dùng rồi. Tôi qua Mỹ tìm mua sách đã dùng rất rẻ. Học sinh dùng xong rồi mang đi bán lại. Hai, thư viện các trường mua lại SGK cũ và cho mượn.

Trả lời

edunet Phúc đáp cho 05-24-2008 21:17

0 người đánh giá

Tăng giá sách giáo khoa - những bất cập cần làm rõ:
Lỗi là không có chương trình đào tạo chuẩn

Học sinh có thể sẽ không có đủ SGK để học trong năm học 2008-2009.

Trả lời

the dat Phúc đáp cho 07-13-2008 16:33

GD viet nam dang nhu cai xam nat, va cho nay lai buc cho kia. Viet lai CT-SGK la can thiet, song phai khoa hoc va phu hop hon. Doi moi chuong trinh -GDPT hien nay chua quan tam tot toi dieu kien de GV thuc hien.

Chung ta con quan lieu! Don cu qua 2nam thu nghiem, 4nam thuc hien thay sach ma moi cho ra 1 ban qui che danh gia xep loai HS chua rao muc, nam nay lieu co lai thay qui che moi?